Hiện nay, khi dạo một vòng quanh các nhà thuốc hay trên mạng xã hội, chúng ta rất dễ bắt gặp vô vàn sản phẩm được giới thiệu là “có nguồn gốc từ thảo dược thiên nhiên”. Nhiều người truyền tai nhau mua về dùng với tâm lý “bổ bề ngang, sang bề dọc”. Tuy nhiên, việc nhầm lẫn giữa Thuốc cổ truyền, Thuốc dược liệu và Thực phẩm chức năng (Thực phẩm bảo vệ sức khỏe) đang dẫn đến nhiều hệ lụy tai hại – nhẹ thì tốn tiền vô ích, nặng thì bỏ lỡ giai đoạn vàng điều trị bệnh.
Hôm nay, với góc độ chuyên môn, Dược sĩ xin chia sẻ cách phân biệt 3 nhóm sản phẩm này một cách đơn giản, chuẩn xác nhất theo quy định pháp luật y tế mới nhất để mọi ngư cùng lưu ý nhé!
- Thuốc cổ truyền (Thường gọi là Thuốc Đông y/Thuốc Nam/Thuốc Bắc)
- Bản chất: Đây là THUỐC – tức là có tác dụng điều trị bệnh, phòng bệnh.
- Thành phần & Cách bào chế: Thuốc cổ truyền có thành phần từ một hoặc nhiều dược liệu được phối hợp (phối ngũ) với nhau theo lý luận của y học cổ truyền hoặc theo kinh nghiệm dân gian, có dạng bào chế truyền thống hoặc hiện đại.
- Cách dùng: Cần được bác sĩ, lương y bắt mạch, kê đơn hoặc tư vấn sử dụng đúng liều lượng.
- Thuốc dược liệu
- Bản chất: Đây cũng là THUỐC dùng để chữa bệnh.
- Thành phần & Điểm khác biệt: Thuốc dược liệu cũng có thành phần từ nguồn gốc tự nhiên (từ thực vật, động vật, khoáng vật, nấm và đạt tiêu chuẩn làm thuốc) giống thuốc cổ truyền. Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nhất là thuốc dược liệu có tác dụng dựa trên bằng chứng khoa học chứ không bắt buộc phải phối ngũ theo lý luận y học cổ truyền.
- Thực phẩm chức năng bao gồm: thực phẩm bổ sung, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thực phẩm dinh dưỡng y học, kể cả thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt
- Bản chất: Đây là THỰC PHẨM, hoàn toàn KHÔNG PHẢI LÀ THUỐC và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh!
- Thành phần: Bao gồm các vi chất như vitamin, khoáng chất, axit amin, enzym, probiotic hoặc các hoạt chất sinh học được chiết xuất, phân lập từ thực vật, động vật, khoáng vật.
- Mục đích sử dụng: Dùng để bổ sung vào chế độ ăn uống hằng ngày nhằm duy trì, tăng cường, cải thiện các chức năng của cơ thể, tăng sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh.
MẸO “NẰM LÒNG” GIÚP NGƯỜI DÂN NHẬN BIẾT NGAY TRÊN BAO BÌ
Khi cầm một hộp sản phẩm trên tay, mọi người hãy nhìn thật kỹ vào các dấu hiệu phân biệt cốt lõi sau, đặc biệt là quy định mới về Số đăng ký (SĐK) dạng 12 số liên tục của thuốc để không bị nhầm lẫn:
| Tiêu chí | Thuốc (Cổ truyền / Dược liệu) | Thực phẩm bảo vệ sức khỏe / TPCN |
| Dòng chữ bắt buộc | Trên nhãn bắt buộc phải ghi rõ chữ “THUỐC” (Thuốc cổ truyền / Thuốc dược liệu). | Bắt buộc phải ghi dòng chữ cảnh báo: “Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh” ngay sau phần công dụng. |
| Số đăng ký (SĐK) | Theo quy định mới nhất từ năm 2023 của Bộ Y tế, SĐK của thuốc lưu hành là một dãy gồm 12 chữ số liên tục (Ví dụ: 30010001xxxx). (Người dân lưu ý: trên thị trường vẫn sẽ có các SĐK theo quy định cũ: Các mã chữ xen kẽ cũ như VD-…, VN-…). | Thường được ghi rõ là: Số công bố …/ĐKSP hoặc …/ATTP-XNCB (do Cục An toàn thực phẩm cấp), vẫn giữ định dạng số phối hợp với chữ viết tắt. |
| Mục đích | Dùng để điều trị, chữa bệnh, phòng bệnh. | Dùng để hỗ trợ điều trị bệnh. |
💡 Bật mí của Dược sĩ cách “đọc vị” dãy 12 số đăng ký trên hộp thuốc:
Nếu tò mò về dãy 12 số mới này, chỉ cần nhìn vào các vị trí sau là biết ngay lai lịch hộp thuốc:
- 3 số đầu tiên: Là mã quốc gia sản xuất thuốc (Ví dụ: Thuốc sản xuất tại Pháp sẽ bắt đầu bằng số 300…).
- Số thứ 4: Là mã nhóm thuốc (Nếu là số 1 tức là thuốc Hóa dược; số 2 là Thuốc dược liệu/Thuốc cổ truyền; số 3 là Vắc xin; số 4 là Sinh phẩm).
- Số thứ 5: Phân loại kê đơn (Số 0 là thuốc không kê đơn; số 1 là thuốc bắt buộc phải kê đơn).
- Số thứ 6: Mã phân loại thuốc kiểm soát đặc biệt.
- 4 số tiếp theo: Số thứ tự cấp trong năm.
- 2 số cuối cùng: Chính là 2 số cuối của năm cấp phép (Ví dụ: Thuốc được cấp số đăng ký năm 2025 sẽ kết thúc bằng số 25).
LỜI KHUYÊN TỪ DƯỢC SĨ
- Đang có bệnh thì phải dùng THUỐC: Nếu đang mắc các bệnh mãn tính (như tiểu đường, cao huyết áp, xương khớp nặng…), tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc điều trị để chuyển hoàn toàn sang dùng thực phẩm chức năng. Thực phẩm chức năng chỉ có vai trò hỗ trợ, không thể thay thế thuốc chữa bệnh.
- Đọc kỹ số đăng ký: Khi mua thuốc, hãy chú ý xem trên bao bì có dãy 12 chữ số liên tục hay không. Nếu người bán khẳng định sản phẩm là “Thuốc điều trị tận gốc” nhưng trên hộp lại ghi số công bố dạng …/ĐKSP thì đó chỉ là thực phẩm chức năng phóng đại công dụng mà thôi.
- Mua hàng thông thái: Chỉ mua các sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng tại các nhà thuốc uy tín, tránh mua hàng trôi nổi qua những lời quảng cáo truyền miệng hoặc video “cam kết chữa dứt điểm” chưa được kiểm duyệt trên mạng xã hội.
Sức khỏe là vốn quý nhất, hãy là người tiêu dùng thông thái để bảo vệ bản thân và gia đình mình!
Ví dụ 1: Số đăng ký thuốc cũ và mới
Ví dụ 2: Số đăng ký thực phẩm chức năng
